Filmavonden juni: thema Spaanse revolutie 1936.

flyer films juniIn juni vertonen we twee films over de Spaanse revolutie in Barcelona en Catalonië in 1936, waarbij miljoenen mensen zichzelf bevrijdden van het juk van de staat en het kapitalisme. Beide activiteiten gaan, zoals gewoonlijk, door in de Monck, Désiré Van Monckhovenstraat 48, Gent. De deuren gaan open om 19u30, de film vangt aan om 20u. Toegang uiteraard gratis!

Op maandagavond 9 juni vertonen we de documentaire “Living utopia: Anarchism in Spain”. Deze documentaire bestaat uit tal van interviews met overlevenden van de Spaanse revolutie in Catalonië in 1936 en de burgeroorlog die kort erna uitbrak. De documentaire gaat in op de organisatie van de anarchisten (vnl. CNT-FAI) en de culturele en educationele activiteiten van anarchisten in de aanleiding van de revolutie.

Helaas is er voor deze film geen trailer!

Op maandag 23 juni vertonen we de speelfilm “Libertarias”. Een jonge non raakt betrokken bij een anarchistische militie in de Spaanse revolutie in 1936. Samen met andere vrouwen komt ze in contact met het seksisme binnen de mannelijke helft van de anarchistische beweging, die vrouwen weg van het front willen houden.

Bij gebrek aan een trailer, een fragment uit de film:

 

Advertenties

Een Reactie op “Filmavonden juni: thema Spaanse revolutie 1936.

  1. Op de website van Libertaire Orde (in Nederland) is kortgeleden een recensie van Thom Holterman gepubliceerd van het boek “De Verloren Revolutie. Spaanse Burgeroorlog 1936-1939. Bekeken Vanuit Parijs” van Daniel Aiache. De hiernavolgende bijdrage is een reactie op die recensie van Thom Holterman

    Kameraad,

    In reactie op je bespreking van “De Verloren Revolutie. Spaanse Burgeroorlog 1936-1939 Bekeken Vanuit Parijs”, even het volgende:

    Ik ben het met het eens met het feit dat de beslissing, om uit naam van “het anti-fascisme” de weg naar de revolutie tijdelijk aan de kant te zetten totdat het fascisme was verslagen, de eigenlijke oorzaak is geweest van het drama van de Spaanse opstand. De beslissing daartoe heeft ertoe geleid dat de CNT-FAI zich langzamerhand volledig identificeerde met de staat. En de staat in de kapitalistische maatschappij, en dus ook de democratische van Caballero, is altijd een dictatuur van de heersende klasse.

    Maar om vervolgens te beweren dat “De Spaanse revolutie wordt door de Komintern gezien als deel van de algemene antifascistische strijd” is wel een beetje eenvoudig gesteld. Het was niet alleen de Komintern die een ideologisch offensief ontketende om van de “Spaanse revolutie” een deel van een algemene antifascistische strijd te maken. De anarchisten van de CNT-FAI beschouwden het, van het begin af aan, namelijk ook als een anti-fascistische strijd. Hoe kan het anders dat het orgaan, dat vanaf het begin van de opstand de lakens uitdeelde in Catalonië en waarin de anarchisten veruit de meerderheid uitmaakten, de naam “Anti-Fascistisch Militie-Comité” meekreeg?

    Het anti-fascisme als de politiek van het minste kwaad

    Emma Goldman verklaart in de zomer van 1936: “Met Franco aan de poort van Madrid, kon ik de CNT-FAI nauwelijks verwijten dat ze hebben gekozen voor het mindere kwaad: deelname aan de regering in plaats van dictatuur, het meest dodelijke kwaad”. Het anti-fascisme is een van de manieren van de heersende klasse om de strijd van de arbeidersklasse te bewerken met de filosofie van het ‘minste kwaad’ en haar te verleiden tot coalities met half-revolutionaire partijen of openlijke linkse (burgerlijke) groeperingen. Maar het anti-fascisme is niet de enige manier: er zijn meer verleidingen, die op de arbeidersklasse worden losgelaten, om haar van haar eigen terrein weg te lokken en mee te voeren in burgerlijk of half-burgerlijke campagnes.

    Het probleem van “het mindere kwaad” is, dat ze een politiek is, een politiek van een glijdende schaal. Als je eenmaal één keer “ja” gezegd hebt en het eerste stukje van je principes hebt ingeslikt, dan volgen er zonder enige twijfel nog vele toegevingen achteraan, totdat je zoveel van je principes hebt ingeleverd dat je uiteindelijke zelf een instrument bent geworden (in handen) van de kapitalistische staat. Hannah Arendt zegt: “Politiek gezien is de zwakte van het argument van het “mindere kwaad” altijd geweest dat degenen, die daarvoor kiezen, snel vergeten dat ze voor “het kwaad” hebben gekozen.”

    Waar het mij hier vooral om gaat is niet het zogenaamde “het dubbelspel” van de stalinisten. Het stalinisme maakte, wat Trotsky daar ook allemaal over beweerde, sinds het einde van de jaren 1920 geen deel meer uit van de arbeidersbeweging, maar van de bourgeoisie, van de internationale kapitalistenklasse. Het Stalinisme was aan het einde van de jaren 1920 al volledig burgerlijk geworden, en verdedigde niets anders dan de staat, de Russische (en zijn reputatie als arbeidersstaat) natuurlijk in het bijzonder. Waar het mij hierbij vooral om gaat is niet “het dubbelspel” van de Stalinisten, maar om “het verschrikkelijke dubbelspel” van de CNT-FAI.

    Zo heeft de CNT-FAI, na de juli-opstand in 1936, regelmatig aan de druk van de sociaal-democratische republikeinen toegegeven en haar anarchistische “principes” ingeslikt en zich op die manier steeds meer geïdentificeerd met de staat.. Dit begon al vrijwel onmiddellijk: in september 1936. De keuze voor “het mindere kwaad” van de CNT-FAI leidde de ertoe dat de strijd de arbeidersklasse uiteindelijk werd verstikt en (zeker na mei 1937) opnieuw gebonden werd aan de burgerlijke staat. Het voor de zoveelste keer overstag gaan van CNT, na de bloedige eerste week van mei 1937, vormde voor de strijdende arbeiders en boeren (aan het front) de erkenning dat alle hoop op een overwinning verloren was.

    In feite was “dit dubbelspel” van de CNT-FAI, ten gunste van “mindere kwaad” een uitdrukking van een “morele ontaarding” van haar leiding, die hand over hand toegaf aan het geweld, aan de barbarij van de onmenselijke burgerlijke machtspolitiek, die geen enkele vorm van berouw en geen enkele andere moraal kent dan die van het “utilitarisme”. Deze moraal is, midden jaren 1920, al eens stevig bekritiseerd door Henriette Roland Holst, maar waarschijnlijk hebben de anarchistische leiders van de CNT-FAI dat nooit tot zich genomen.

    Een volgende punt: voorzover ik weet, zijn er wel “leidende” Spaanstalige anarchisten geweest die erkend hebben dat de politiek van de CNT-FAI een “totale mislukking” was. Maar geen van allen (ook Frederica Montseny niet dertig jaar later ten overstaan van Daniel Guérin) heeft ooit radicaal blootgelegd hoe het mogelijk is dat de leiding van de CNT-FAI voor “het mindere kwaad” heeft gekozen ten koste van de strijd voor de revolutie, de verdediging van de “spontaan” opgekomen vormen van de strijd van arbeiders en boeren: de raden en de collectieven.

    “De “Vrienden van Durruti”, en meer in het algemeen de Spaanse libertaire werkers, zijn er niet in geslaagd. Waarom? En wat was hun strijd nu echt? Bijna een halve eeuw na deze gebeurtenissen is er, in antwoord op deze vragen, nog niets substantieels verschenen. De leiders van de “officiële” anarchistische beweging (…) vermijd de discussie of zijn tevreden met enkele terughoudende bekentenissen en berouw. Maar we wachten nog steeds op een grondige zelfkritiek, een nauwkeurige analyse van de gebeurtenissen.” (Inleiding tot de geschriften van de vrienden van Durruti – George Fontenis, 1983)

    Dit is volgens mij, moreel gezien, een halfhartige houding. Iedere stroming, ieder filosofie die zich stelt op het standpunt van de strijd tegen de barbarij van het kapitalisme en de bevrijding van de mensheid, moet gaan tot de wortel om de waarheid te vinden (zoals Socrates dat in zijn tijd al deed). Het is nodig om fundamentele lessen te trekken, anders wordt dezelfde fout de volgende keer onherroepelijk herhaald.
    Als het anarchisme, in haar kritiek op van de gebeurtenissen van Spanje 1936-1939 ergens halfweg blijft steken, zal het de politiek van “het mindere kwaad” als leidraad voor zijn politiek aanhouden en net zo gemakkelijk weer omarmen als de leiding van de CNT-FAI dat heeft gedaan. En dus moet Murray Bookchin er in 1996, in een interview met Janet Biehl, nogmaals voor waarschuwen dat “De politiek van “het mindere kwaad” is duidelijk een capitulatieformule geworden.”

    Arjan de Goede

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s